Nghiệm thu nhà là thời điểm cần rà soát chất lượng thi công, đối chiếu vật liệu với hợp đồng và yêu cầu nhà thầu khắc phục những sai sót còn tồn tại. Nếu bỏ qua các lỗi như tường nứt, sàn đọng nước, cửa đóng mở khó hoặc đường ống rò rỉ, gia chủ có thể gặp nhiều bất tiện và phát sinh chi phí sửa chữa sau này.
Ngay cả khi không có chuyên môn xây dựng, chủ nhà vẫn có thể kiểm tra nhiều hạng mục bằng mắt thường và một số dụng cụ đơn giản. Checklist dưới đây sẽ hướng dẫn cách nghiệm thu nhà mới theo từng khu vực, giúp hạn chế bỏ sót lỗi trước khi ký biên bản bàn giao.
1. Chuẩn bị trước khi nghiệm thu nhà mới
Để quá trình nghiệm thu diễn ra thuận lợi, chủ nhà nên chuẩn bị hồ sơ và dụng cụ cần thiết để đối chiếu, kiểm tra thực tế.
Hồ sơ cần chuẩn bị:
- Bản vẽ thiết kế và bản vẽ thi công.
- Hợp đồng xây dựng, phụ lục vật tư và danh mục thiết bị.
- Các tài liệu nghiệm thu từng giai đoạn đã thực hiện trong quá trình thi công.
Dụng cụ kiểm tra:
- Thước cuộn, thước thủy để kiểm tra kích thước và độ cân bằng.
- Đèn pin để quan sát các góc khuất, bề mặt tường và trần.
- Bút thử điện hoặc thiết bị kiểm tra ổ cắm chuyên dụng.
- Băng dính màu, giấy nhớ để đánh dấu vị trí có lỗi.
- Điện thoại để chụp ảnh và ghi chú hiện trạng.
Nên nghiệm thu vào ban ngày để tận dụng ánh sáng tự nhiên. Nếu có thể, hãy kiểm tra thêm sau khi trời mưa để quan sát khả năng chống thấm tại mái, ban công, cửa sổ và các vị trí tiếp giáp bên ngoài.
2. Kiểm tra phần thô và bề mặt hoàn thiện
2.1. Tường và trần nhà
Đứng cách tường một khoảng và chiếu đèn pin theo góc xiên để phát hiện những vị trí lồi lõm, bề mặt bả không phẳng hoặc lớp sơn không đồng đều. Quan sát kỹ các góc cửa, vị trí tiếp giáp giữa tường với cột, dầm để phát hiện vết nứt.
Với trần thạch cao, cần kiểm tra độ phẳng, các mối nối giữa tấm, dấu hiệu ố nước và độ chắc chắn của nắp thăm kỹ thuật. Những vết nứt kéo dài, nứt xiên hoặc có dấu hiệu mở rộng cần được nhà thầu kiểm tra, xác định nguyên nhân và đưa ra phương án xử lý trước khi bàn giao.

2.2. Sàn và ốp lát
Kiểm tra các viên gạch bằng cách quan sát bề mặt, đường ron và gõ nhẹ để phát hiện những vị trí có âm thanh rỗng bất thường. Đây có thể là dấu hiệu gạch chưa bám dính tốt, cần được nhà thầu kiểm tra thêm.
Ngoài ra, cần chú ý:
- Đường ron thẳng, đều, không bị nứt hoặc bong tróc.
- Bề mặt gạch không nứt, vỡ, trầy xước hoặc chênh cao bất thường.
- Khu vực nhà vệ sinh, ban công có độ dốc phù hợp để thoát nước.
- Không xuất hiện tình trạng đọng nước kéo dài sau khi thử xả nước.
Gõ nhẹ lên bề mặt gạch giúp phát hiện những vị trí có âm thanh rỗng cần kiểm tra thêm.

2.3. Chống thấm
Chống thấm cần được kiểm tra tại những khu vực thường xuyên tiếp xúc với nước hoặc chịu tác động trực tiếp của thời tiết như nhà vệ sinh, sân thượng, ban công và mái nhà.
Chủ nhà nên quan sát trần, chân tường và các vị trí tiếp giáp để phát hiện vết ố vàng, bong sơn, ẩm mốc hoặc nước thấm. Có thể yêu cầu nhà thầu cung cấp biên bản thử nước chống thấm đã thực hiện trong quá trình thi công, đặc biệt với nhà vệ sinh và sân thượng.
2.4. Cầu thang, lan can và các chi tiết an toàn
Kiểm tra độ chắc chắn của lan can bằng cách tác động lực vừa phải, quan sát các điểm liên kết và mối hàn. Với nhà có trẻ nhỏ, cần chú ý chiều cao lan can và khoảng cách giữa các thanh chắn để hạn chế nguy cơ trẻ chui lọt hoặc trèo qua.
Đối với cầu thang, cần kiểm tra độ đồng đều của chiều cao và chiều rộng bậc, tình trạng sứt mẻ tại mũi bậc và độ chắc chắn của tay vịn. Các cạnh sắc, vị trí lỏng lẻo hoặc bề mặt trơn trượt cần được xử lý trước khi sử dụng.
Ngoài ra, nhà phố nên kiểm tra thêm mái tôn, máng xối, ống thoát nước mưa và lớp chống nóng trên sân thượng.
3. Kiểm tra hệ thống điện, nước và thiết bị
Các hệ thống kỹ thuật cần được vận hành thử để phát hiện lỗi rò rỉ, tắc nghẽn hoặc thiết bị hoạt động không ổn định.
- Hệ thống điện: Bật tắt toàn bộ đèn, kiểm tra từng ổ cắm bằng thiết bị chuyên dụng, đối chiếu nhãn các aptomat và thử nút kiểm tra của thiết bị chống dòng rò (nếu có).
- Hệ thống cấp nước: Mở đồng thời nhiều vòi để kiểm tra áp lực, quan sát các đầu nối, chân van và đường ống xem có rò rỉ không.
- Hệ thống thoát nước: Xả nước bồn cầu, lavabo và khu vực tắm để kiểm tra tốc độ thoát, khả năng thu nước và tình trạng mùi hôi trào ngược.
- Thiết bị vệ sinh: Kiểm tra độ chắc chắn của bồn cầu, chậu rửa, vòi sen; bề mặt men không bị nứt, sứt mẻ.
- Điều hòa, bình nóng lạnh: Cho thiết bị vận hành thử, kiểm tra khả năng làm mát, làm nóng và đường ống thoát nước ngưng.
Với các hạng mục điện và thiết bị có yêu cầu kỹ thuật, nên nhờ đơn vị thi công kiểm tra trực tiếp thay vì tự tháo lắp hoặc thao tác vào các bộ phận đang có điện.
4. Kiểm tra cửa đi, cửa sổ và vách kính
Hệ cửa được sử dụng hằng ngày nên cần được nghiệm thu kỹ về chất lượng vật liệu, khả năng vận hành và độ kín khít. Với từng bộ cửa nhôm, chủ nhà nên kiểm tra các tiêu chí sau:
- Đóng mở: Thao tác đóng mở nhiều lần, kiểm tra cánh có vận hành êm, bị xệ, cọ khung hoặc phát ra tiếng động bất thường không.
- Khe hở: Quan sát khoảng cách giữa cánh và khung, bảo đảm tương đối đồng đều, không có vị trí lệch rõ rệt.
- Gioăng cao su: Kiểm tra gioăng có được lắp liên tục, đúng rãnh, không bong tuột hoặc hở góc.
- Phụ kiện: Thử tay nắm, khóa, bản lề, chốt và bánh xe trượt để bảo đảm hoạt động ổn định.
- Kính: Quan sát bề mặt để phát hiện vết nứt, xước, sứt cạnh hoặc lỗi hoàn thiện.
- Keo silicone: Kiểm tra đường keo quanh khung bao, đặc biệt tại các vị trí tiếp giáp tường để hạn chế nước mưa thấm qua.
Kiểm tra gioăng, khe hở giữa cánh và khung khi nghiệm thu hệ cửa.
Bên cạnh khả năng vận hành, chủ nhà cũng nên đối chiếu chủng loại vật liệu thực tế với hợp đồng. Nếu hợp đồng ghi rõ sử dụng cửa nhôm cao cấp với một hệ profile, độ dày, loại kính và bộ phụ kiện cụ thể, hãy kiểm tra tem nhãn trên khung, logo trên phụ kiện, ký hiệu in trên kính và yêu cầu nhà thầu xuất trình chứng nhận xuất xưởng, chứng nhận chất lượng tương ứng. Việc đối chiếu này giúp hạn chế tình trạng vật tư bị thay thế bằng sản phẩm khác chủng loại so với thỏa thuận ban đầu.
5. Kiểm tra hồ sơ hoàn công và chế độ bảo hành
Ngoài chất lượng thực tế, chủ nhà cần tiếp nhận đầy đủ hồ sơ kỹ thuật và giấy tờ liên quan để thuận tiện cho việc sử dụng, sửa chữa về sau.
Các tài liệu cần kiểm tra gồm:
- Bản vẽ hoàn công: Thể hiện vị trí thực tế của hệ thống điện, cấp thoát nước và các hạng mục kỹ thuật.
- Biên bản nghiệm thu: Ghi nhận kết quả nghiệm thu các giai đoạn và hạng mục quan trọng như móng, kết cấu, chống thấm.
- Hồ sơ vật tư, thiết bị: Danh mục sản phẩm, thông tin nguồn gốc và tài liệu chất lượng theo thỏa thuận.
- Phiếu bảo hành: Ghi rõ thời hạn, phạm vi bảo hành và thông tin liên hệ hỗ trợ.
- Hướng dẫn sử dụng: Tài liệu vận hành, vệ sinh và bảo dưỡng các thiết bị trong nhà.
Đặc biệt, biên bản bàn giao cần ghi rõ những lỗi còn tồn tại, vị trí cần sửa chữa và thời hạn hoàn thành. Nếu hợp đồng có điều khoản giữ lại một phần giá trị công trình để bảo hành, chủ nhà cần đối chiếu điều kiện và thời điểm thanh toán.
Hồ sơ hoàn công và phiếu bảo hành là căn cứ quan trọng khi cần sửa chữa sau bàn giao.
Nghiệm thu nhà mới cần được thực hiện có hệ thống, từ phần thô, hoàn thiện, điện nước đến cửa và hồ sơ bàn giao. Chủ nhà nên ghi nhận đầy đủ các lỗi, yêu cầu nhà thầu khắc phục và kiểm tra lại trước khi ký xác nhận hoàn tất. Chuẩn bị kỹ ở bước này không chỉ giúp bảo đảm chất lượng công trình mà còn hạn chế tranh chấp, phát sinh chi phí và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình sử dụng lâu dài.

